أحسن التقاسيم ) براي من واجب نبود ، من هرگز بدان نمىپرداختم . ولى چون خداوند مرا به دورترين نقاط كشور اسلام رسانيده راههاى آن را به من وانموده بخشبندى آن را به من الهام كرده بود . من بر خويش واجب ديدم اين دانش را به همهء مسلمانان برسانم . نبينى خدا مىفرمايد : بگو : در زمين گردش كنند وبنگرند « 1 » پس آنچه من مىنويسم براي بيننده هشدار است وبراي سفر كننده سودمند مىباشد . سرزمين سياهان : اين منطقه در مرز جنوبي اين سرزمين ( مغرب ) ومصر مىباشد ، وآن سرزمينى خشك گشاده ودشوار است . ايشان از نژادهاى گوناگونند . بطور كلى در كوهستان‌هاى ايشان همان ميوه‌ها هست كه در نزد مسلمانان ديده مىشود ، ولى بيشتر سياهان آنها را - نمىچشند . ايشان ميوه‌ها وخوراكيها وگياه‌هائى نيز دارند كه نزد ما نيست . وسيلهء مبادلات : ايشان با زر وسيم معامله نمىكنند * معاملات قرماطيان « 2 » با نمك ونوبيان وحبشيان با پارچه است . نوبه در پشت مصر وبجه در پشت عيذاب وحبشه در پشت زيلع است . بردگان : خدمت‌گزارانى كه مىبينى در سه گونه نژادند . بخشي كه به مصر آورده مىشوند بهترين ايشانند ، بخشي كه به عدن برده مىشوند

--> ( 1 ) قرآن 12 : 109 . ( 2 ) نام قوم قرماطى در ميان طوائفى كه در قيام زنگيان در جنوب در قرن سوم هجرى به رهبرى « صاحب الزنج » شركت داشتند ديده مىشوند كه به تازى نيكو سخن مىگفته‌اند . طبري 3 : 1757 پ 6319 .